Úıdegi kóńildi bazardaǵy naryq buzbaýy tıis

Ulttyq ekonomıka mınıstri men Astana ákimi elordadaǵy iri saýda oryndaryn aralady «Úıdegi kóńildi bazardaǵy naryq buzady» degendeı, sońǵy ýaqytta azyq-túlik baǵasy ósýiniń baıqalǵany týraly aqparat jer-jerde jıi estile bastaǵan-dy. Keshe Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaev pen Astana qalasy­nyń ákimi Áset Isekeshev elordadaǵy iri saýda ortalyqtaryn aralap, azyq-túlik baǵalaryn tekserdi. Bazarshylap júrgen qarapaıym halyqtyń pikirin óz qulaqtarymen estip, olardyń baǵa týraly saýaldaryna jaýap berdi. Mınıstr men ákim jýrnalısterge baǵanyń ósýine jol bermeý úshin naqty sharalar qoldanylatynyn jetkizdi. Astana ákimi Áset Ise­ke­shev­­tiń aıtýynsha, bir kún bu­ryn ol kómekshileriniń birin qupııa túrde bazardaǵy na­ryq­t­y bilip kelýge jiberip, sol baǵany endi ózi kórgen baǵa­men salystyrypty. Aıyr­ma­shy­ly­q­ty baıqamaǵan. Iаǵnı, laýazymdy tulǵalar kele jat­­qanyn estip, jalma-jan baǵa­ny arzandatyp qoıatyn­dar­dyń qýlyǵy bul joly júzege aspa­dy deýge bolady. Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaev kókónis baǵalarynyń ósýi birinshi kezekte maýsymǵa baılanysty dep sanaıdy. Qazir qoımalarda byltyrdan beri saqtalǵan kókónis taýsylýǵa aınalǵan, al bıyl­ǵy balaýsa ónim áli pisip, piskeni bazarǵa túsip úl­ge­re qoıǵan joq. Mınıstrdiń aıtýy­nsha, shildeniń sońy men ta­myz­dyń basyna qaraı jańa ónim bazar men dúken sóre­lerine jetýge tıis. Jemis te, kókónis te jetkilikti bolady, sáı­kesinshe, baǵa da quldyra­maq. Al kókónistiń de, basqa taýar­lardyń da baǵasynyń negiz­siz ósýine mınıstrlik jol bermeıdi. – Búginnen bastap azyq-túlik baǵasynyń negizsiz ósýine baı­lanysty barlyq faktiler men azamattardyń shaǵymyna tek­serý júrgiziledi. Bul, ásirese, áleý­­mettik mańyzy bar taýar­lar­­ǵa qatysty. Tekseris Qazaq­stan­­nyń barlyq óńirlerin qam­tıdy, – dedi mınıstr. «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ót­ken nómirleriniń birinde qant­tyń qymbattaǵany, tipti, dúken sórelerinen tabylmaıtyn tap­shy taýarǵa aınalǵany týraly más­ele kóterilgen maqala ja­rııa­lanǵan bolatyn («Qant nege qat?» №135, 16.07.2016). Mınıstr­diń aıtýynsha, qanttyń qymbattaýynyń birneshe sebe­bi bar. Birinshiden, álemdik naryq­taǵy qant quraǵynyń baǵa­sy aıtarlyqtaı kóterilgen. Ekinshiden, elimizdegi eń iri qant óndiretin kompanııa «Ortalyq Azııa Qant korporasııasy» JShS sońǵy aılarda óndiris kólemin eki ese arttyrǵanyna qaramastan, kóterme saýda­men aına­lysatyndar olardyń ónimin shetelge kóptep shyǵarý­ǵa kóshken. Sol sebepti, Ult­tyq ekonomıka mınıstr­ligi kóter­me saýdamen aınaly­satyn­darmen baılanys ornatyp, el naryǵynda qalýǵa tıisti qant kólemin belgileýdi josparlap otyr eken. – Qant baǵasynyń ósýine baılanysty halyqtyń alańdaý­shylyǵyn biz bilemiz. Keshe Premer-Mınıstr osyǵan qatys­ty bizge tapsyrma berdi, búgin bazardaǵy ahýaldy óz kózi­miz­ben kórdik. Qant baǵasy shama­men 20-25 paıyzǵa qymbat­tady. Jaqyn arada Úkimet­te tıisti sheshimder qabyl­dap, baǵa­nyń ósýin shekteýi­miz múm­kin. Sosyn, Úkimet belgile­gen baǵanyń saq­talýyn jergi­lik­ti bılik qamta­masyz etetin bolady, – deıdi Ulttyq ekonomıka mınıstri. Statıstıka komıtetiniń ha­bar­­laýynsha, jyl basynan beri elimizde ınflıasııa 4,6 pa­ıyz­dy qurapty. Inflıasııa birin­shi kezekte azyq-túlik taýar­larynyń qymbattaýymen baı­lanysty. Ulttyq ekonomıka mınıstri aıtyp ótkendeı, azyq-túlik baǵasynyń alty aıda 5 paıyzǵa qymbattaýyna maý­symdyq faktorlar, sondaı-aq, kórshi eldermen aradaǵy shekaranyń ashyqtyǵy áser etýde. Sol sebepti, mınıstrlik azyq-túlik óndirýshilermen, kóterme saýdamen aınalysatyn kom­panııalarmen tyǵyz baıla­nys ornatyp, birinshi kezekte ishki naryqty qamtamasyz etý máse­lesin sheshýge bel býyp kirispek. Áset Isekeshev Astana ákim­diginiń baǵany retteý úshin Ulttyq ekonomıka mınıstr­ligimen birlesip jumys isteý týraly ýaǵdalasqanyn jetkizdi. – Azyq-túlik baǵasy óte mańyzdy másele. Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes, qazir tıisti sharalardy qabyldap jatyrmyz. Atap aıtar bolsam, birinshiden, keshe un, qant, nan jetkizetin kompanııalardyń bas­shylarymen sóılestik. Baǵa­nyń ósýi jalǵasa beretin bolsa, biz monopolııaǵa qarsy qyz­metpen birlesip áreket ete­miz. Ekinshiden, bazarlardaǵy ba­ǵa­larǵa monıtorıng júrgizip oty­ramyz. Úshinshiden, qalanyń barlyq aýdandarynda kún saıyn jármeńke ótkizemiz, – dedi ákim. Jármeńke týraly toly­ǵy­­raq toqtalar bolsaq, elorda ákim­­digi alty oblystyń ákimdi­gi­men aýyl­sharýashylyq ónim­­derin tike­leı elordaǵa jetkizý tý­ra­ly kelisimge qol jetkizip otyr. Ke­lisimniń arqasynda en­di elor­­­da kóshelerinde kún saıyn jár­meńke ótedi, saýda oryn­dary kóbeıedi, sonymen qatar, avto­dúkender ashyla bas­tamaq. О́ńirlerden ónim tıep kele jat­qan kólikterdiń elor­daǵa deıin eshqandaı kedergisiz, jyl­dam jetýi úshin «jasyl dáliz» jasalady. Ákim jármeńkelerde satyla­tyn ónimderdiń assortımenti kóbeıetindigin aıtady. Et, sút taǵamdaryn qatań tekserýden ótkizý de nazardan tys qalmaq emes, ol úshin arnaıy mobıldi zerthanalar ornatylmaq. Al jármeńkelerdegi baǵa­nyń sha­ryq­tap ketpeýin Tabı­ǵı mono­po­lııalar men báseke­les­tikti qor­ǵaý komıteti qadaǵalap, tıi­sin­she monıtorıng jasap otyrý­ǵa tıis. Qazirgi tańda osy tektes shara­­lar­dy úılestirý úshin Astana qalasy ákiminiń oryn­basa­ry jetekshilik jasaıtyn shtab qurylǵan. Astanadaǵy azyq-túlik qaýipsizdigin qamta­ma­syz etýdi qala basshysy jeke baqy­laýyna aldy. Arnur ASQAROV, «Egemen Qazaqstan» ASTANA